Chỉ số UGR là gì? Bao nhiêu thì không còn chói mắt
Th11
Chỉ số UGR là điểm chói khó chịu của cả hệ đèn trong phòng, thang CIE từ 10 đến 30. Xem bảng thang đo, UGR bao nhiêu là tốt và cách đọc số cho nhà ở.
UGR là con số chấm mức chói khó chịu của cả hệ đèn trong một căn phòng. Theo thang CIE, số chạy từ khoảng 10 (gần như không chói) đến 30 (rất chói). Nơi làm việc lâu nên ở mức 19 trở xuống, phòng sinh hoạt chung chấp nhận đến 22.

Chỉ số UGR là gì?
UGR viết tắt từ Unified Glare Rating, tiếng Việt là chỉ số chói thống nhất. CIE (Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế) đặt ra thang này để mọi nơi cùng so chói bằng một thước. Nhiều người gõ nhầm thành “URG”, nhưng đúng là UGR.
Điểm cần nhớ đầu tiên: UGR đo chói, không đo độ sáng. Phòng rất sáng vẫn có thể UGR thấp, nếu nguồn sáng được che kỹ. Phòng ít sáng vẫn có thể UGR cao, nếu có vài điểm sáng gắt nằm ngay tầm mắt. Số càng thấp thì càng ít chói.
Chói ở đây là chói gây khó chịu: anh/chị phải nheo mắt, thấy nhức ở vùng mắt, hoặc tự tránh nhìn về phía đèn. Chói và mỏi mắt kéo dài đi cùng nhau, nhưng UGR không phải thước đo sức khỏe, nó chỉ nói về mức khó chịu khi nhìn.
Thang UGR theo CIE đọc thế nào?
Bảng dưới là thang chuẩn CIE, chia theo mức chói và loại không gian thường dùng.

| UGR | Mức chói | Dùng cho |
|---|---|---|
| Đến 16 | Gần như không chói | Không gian cần nhìn chính xác: phòng vẽ kỹ thuật, phòng mổ |
| Trên 16 đến 19 | Mức khuyến nghị cho nơi làm việc lâu | Văn phòng, phòng học, bàn làm việc |
| Trên 19 đến 22 | Chấp nhận được cho sinh hoạt chung | Phòng khách, nhà hàng, cửa hàng, salon |
| Trên 22 đến 25 | Chói nhẹ, chấp nhận nơi ít nhìn trực tiếp vào đèn | Hành lang, khu vực đi lại ngắn |
| Trên 25 | Chói rõ rệt | Kho, khu kỹ thuật. Không nên dùng cho không gian có người ở lâu |
Ba điều khi đọc bảng. Một, số nhỏ là tốt hơn về chói, nên “UGR 19” tức là từ 19 trở xuống mới đạt mức khuyến nghị cho nơi làm việc. Hai, bảng là mức khuyến nghị theo công việc, nhìn càng chính xác thì yêu cầu càng khắt khe. Ba, mức chói trên 25 không có nghĩa nguy hiểm, chỉ là không hợp nơi người ở lâu.
UGR bao nhiêu thì không còn chói mắt với nhà ở?
Bảng CIE không có hàng riêng cho từng phòng trong nhà. Dưới đây là cách chúng tôi ghép nhà ở vào các hàng gần nhất. Đây là gợi ý, chưa phải quy định.
| Không gian trong nhà | Mức UGR nên nhắm tới | Ghép với hàng nào của bảng |
|---|---|---|
| Bàn làm việc, bàn học tại nhà | Từ 19 trở xuống | Nơi làm việc lâu |
| Phòng khách | Từ 22 trở xuống | Sinh hoạt chung |
| Phòng ăn | Từ 22 trở xuống | Nhà hàng, gần nhất về cách dùng |
| Hành lang, cầu thang | Từ 25 trở xuống | Khu vực đi lại ngắn |
| Phòng ngủ | Chưa có hàng riêng | Cần nhắm thấp hơn, xem dưới |
Với phòng ngủ, anh/chị nằm nhìn lên trần nhiều giờ, nên có lý do để nhắm mức thấp, tiến gần mức văn phòng thay vì mức hành lang. Đây là suy luận theo cách dùng phòng, bảng CIE không ghi như vậy.
Cũng nên nhớ một điều: UGR chỉ nói về chói do đèn trong phòng. Chói phản xạ từ mặt bàn đá hay màn hình TV là chuyện khác, xử lý bằng vị trí đèn và hướng nhìn. Cách xử lý nằm ở bài đèn chống chói là gì và chọn loại nào cho nhà ở.
Vì sao cùng một đèn mà UGR mỗi phòng một khác?
Vì UGR là điểm của cả hệ đèn trong phòng, không chỉ của viên đèn. Có bốn yếu tố quyết định:

- Độ chói bề mặt phát sáng. Đèn có chóa sâu hoặc khuếch tán tốt giảm chói hơn mặt kính phẳng lộ chip trần.
- Độ cao lắp đặt. Đèn cao hơn tầm mắt xa hơn, thường ít chói hơn. Trần thấp thì đèn gần mắt hơn.
- Mật độ đèn. Càng nhiều đèn nằm trong tầm nhìn thì càng nhiều điểm sáng đập vào mắt cùng lúc.
- Độ phản xạ của tường và trần. Nền sáng làm điểm sáng của đèn đỡ nổi bật so với xung quanh.
Lấy một ví dụ đơn giản. Một sảnh 5 × 4 m, đèn ngoài cùng cách tường 0,6 m, chia khoảng cách 1,3 đến 1,4 m thì cần 12 đèn (cách chia ở bài đèn âm trần chóa sâu). Nếu thợ nhồi thêm cho “sáng chắc”, số điểm sáng trong tầm nhìn tăng lên mà độ sáng nền chưa chắc cần. Vì vậy cùng một mẫu đèn, đặt thưa và đặt dày cho hai mức UGR khác nhau.
Vì thế một con số UGR ghi trên tờ thông số của viên đèn chỉ có ý nghĩa khi biết nó được tính cho phòng cỡ nào, trần cao bao nhiêu, đèn bố trí ra sao. Số này đúng cho phòng mẫu, chưa chắc đúng cho phòng nhà anh/chị. Muốn biết phòng thật, cần tính lại theo bản vẽ.
Làm sao đọc con số UGR trên tài liệu đèn?
Gặp một con số UGR, hỏi bốn điều:
- Số này của viên đèn trong phòng mẫu hay đã tính cho phòng của mình? Hai việc khác nhau, như đoạn trên.
- Có biên bản đo hoặc bảng tính kèm theo không? Con số không có nguồn chỉ là lời quảng cáo.
- So với thang CIE ở trên, số đó nằm ở hàng nào? 19 trở xuống mới hợp bàn làm việc, 22 trở xuống mới hợp phòng khách.
- Nếu tài liệu chỉ ghi “chống chói” mà không kèm số? Khi đó nó chỉ là mô tả. Anh/chị xem cấu tạo: chóa sâu hay nông, có lưới tổ ong hay ống rọi không.
Một điểm hay bị nhầm: máy đo độ rọi (máy lux) không cho ra UGR. Máy lux đo lượng sáng rơi lên một mặt phẳng. UGR cần số liệu quang học của đèn cộng với bố cục của căn phòng.
UGR thấp có nghĩa là đèn tốt không?
Chưa đủ. UGR chỉ nói về chói. Một đèn UGR thấp vẫn có thể làm màu da tái, màu gỗ xám nếu chỉ số hoàn màu kém, hoặc làm mỏi mắt nếu nhấp nháy. Khi chọn đèn, anh/chị xem UGR cùng các chỉ số khác.
Trong nhóm đó, chỉ số hoàn màu CRI cho biết màu đồ vật dưới đèn giống màu dưới nắng đến đâu, theo thang 100, còn R9 chấm riêng màu đỏ đậm. Ba mã nhắc trong bài đều ghi CRI>95, R9>90 theo bảng thông số. Cách đọc hai chỉ số này có bài riêng: chỉ số hoàn màu CRI bao nhiêu là tốt.
Khác nhau ở chỗ này: chói là thứ anh/chị cảm thấy ngay khi ngước lên, không cần ai giải thích. Còn màu sai thì nhiều người chỉ nhận ra sau khi lắp xong và thấy món đồ gỗ mới mua lên màu lạ. Nên kiểm cả hai trước khi chốt đèn.
Chưa có số UGR thì biết đèn có chói hay không bằng cách nào?
Dùng chính mắt mình, ở đúng tư thế dùng phòng. Ngồi xuống sofa, nằm xuống giường, nhìn lên đèn từ nhiều góc xiên. Nếu thấy rõ con chip, đèn sẽ chói với người nằm hoặc ngả lưng.
Các mã nên xem ở showroom khi muốn đỡ chói: AD-DLS cho lớp nền, AD368-VIP có lưới chống chói trong chóa, AD2017VIP có ống rọi dài 90 mm để nhấn tranh và kệ. Thông số theo bảng thông số của từng mã.
Đừng quên phần vị trí. Không đặt đèn nền ngay trên đầu giường, không rọi thẳng vào người ngồi sofa. Chi tiết cho phòng ngủ ở bài phòng ngủ có nên lắp spotlight không.
Câu hỏi thường gặp
UGR bao nhiêu là tốt? Càng thấp càng ít chói. Theo thang CIE, nơi làm việc lâu nên từ 19 trở xuống, phòng sinh hoạt chung chấp nhận đến 22.
UGR 19 nghĩa là gì? Là mức khuyến nghị cho văn phòng, phòng học và bàn làm việc trong thang chuẩn CIE.
UGR có phải độ sáng của đèn không? Không. Độ sáng đo bằng lux và lumen. UGR chỉ nói về mức chói gây khó chịu khi nhìn.
Máy đo lux có đo được UGR không? Không. Máy lux đo độ rọi. UGR được tính từ số liệu quang học của đèn và bố cục phòng.
Mời đo thử
Anh/chị có hai cách xem đèn thật. Một là ghé showroom ADREAM, xem đèn thật và tự đánh giá chói bằng mắt mình; showroom có máy đo ánh sáng, đo được độ rọi, nhiệt độ màu, chỉ số hoàn màu CRI và R9. Hai là hẹn ADREAM mang máy đo đến nhà hoặc công trình, đo ngay trong căn phòng của anh/chị. Máy này không đo UGR, nên phần chói anh/chị vẫn đánh giá bằng mắt ở đúng tư thế dùng phòng. Anh/chị gửi mặt bằng để nhận phương án bố trí có vị trí và số lượng đèn từng phòng.
